Oświęcim. Dzieje Wielkiej Synagogi to ważna część historii miasta

Bogusław Kwiecień
Bogusław Kwiecień
Przed wybuchem II wojny światowej społeczność żydowska stanowiła 60 procent mieszkańców Oświęcimia, a w mieście nad Sołą znajdowało się ponad 20 synagog i domów modlitwy

Potomkowie żydowskich mieszkańców Oświęcimia, którzy przyjechali na otwarcie Parku Pamięci Wielkiej Synagogi, nie kryli wzruszenia, słuchając historii swoich przodków.

Przed wybuchem II wojny światowej społeczność żydowska stanowiła 60 procent mieszkańców Oświęcimia, a w mieście nad Sołą znajdowało się ponad 20 synagog i domów modlitwy. - Życie społeczne i religijne żydów koncentrowało się jednak przede wszystkim wokół największej świątyni - Wielkiej Synagogi - podkreśla dr Artur Szyndler z Muzeum Żydowskiego w Oświęcimiu.

Świątynia powstała w 1588 roku na działce podarowanej społeczności żydowskiej przez Jana Piotraszewskiego, mieszczanina i podstarościego oświęcimskiego. Żydowscy oświęcimianie wspominali, że synagoga mogła pomieścić blisko 2 tys. wiernych i swoją wielkością wyróżniała się w panoramie miasta. Murowany budynek wzniesiono na planie prostokąta.

Wewnątrz, w północnej części znajdował się przedsionek, z którego wchodziło się do głównej sali modlitewnej. Z trzech stron otaczały ją galerie dla kobiet, na które prowadziły osobne wejścia. Po kolejnej przebudowie w latach 1899-1900, według projektu bielskiego architekta Karola Korna, synagoga otrzymała nową fasadę z bogatą dekoracją w stylu łączącym neoromanizm, neogotyk oraz styl mauretański. Całość wieńczyły dwie cebulaste kopułki.

Jak piszą kronikarze, jej wnętrze było przepiękne. Na ścianach znajdowały się freski. Na półokrągłym suficie wymalowano błękitne niebo usiane gwiazdami i ozdobione dwunastoma znakami zodiaku. Bima, czyli pulpit do czytania Tory, znajdowała się na podwyższeniu i była zamkniętą konstrukcją z kutego żelaza, mosiądzu oraz rzeźbionego drewna. Wnętrze świątyni rozjaśniały delikatne świece.

- W pierwszych latach, gdy powstała, w Oświęcimiu nie było jeszcze elektryczności. Jednak to właśnie synagoga była później pierwszym budynkiem w mieście, w którym zainstalowano lampy na prąd - mówi Artur Szyndler. Po raz pierwszy włączono je podczas nabożeństw rozpoczynających się we wrześniu 1925 roku (czyli 5686 roku według kalendarza żydowskiego). Wielka Synagoga została zniszczona i spalona przez Niemców z 29 na 30 listopada 1939 roku.

Od tamtych wydarzeń minęło już 80 lat, ale jak podkreślali potomkowie żydowskich mieszkańców Oświęcimia, którzy przyjechali na otwarcie Parku Pamięci, wciąż poruszają one ich serca. Tym bardziej że w opowieściach swoich przodków słyszeli, jak ważne było dla nich to miasto, jak przez kilka wieków zgodnie żyli w nim żydzi i chrześcijanie.

Przedwojenni mieszkańcy Oświęcimia wspominali jak 3 maja i 11 listopada na fasadzie synagogi wieszano biało-czerwone flagi, świętując polską konstytucję i odzyskanie niepodległości.

O tamtych czasach, jak podkreśla Tomasz Kuncewicz, dyrektor Muzeum Żydowskiego, ma przypominać otwarty kilka dni temu mini park, który powstał dokładnie na miejscu, gdzie znajdowała się Wielka Synagoga.

Czytaj także

Wideo

Materiał oryginalny: Oświęcim. Dzieje Wielkiej Synagogi to ważna część historii miasta - Gazeta Krakowska

Komentarze 11

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

S
Smutek

Byłem zauroczony waszymi tańcami przy autokarze na parkingu Auschwitz I Nawet karciłem palcem osoby zagraniczne schowane za innymi autokarami aby się nie śmiały tyko uważnie przyglądały Jakim trzeba być sprawnym człowiekiem fizycznym aby wykonywać przepiękny taniec Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Pamiętam jak dzisiaj wizytę Ojca Świętego Jana Pawła II w Izraelu Umiał się dostosować do każdej sytuacji aby pogodzić zwaśnione strony osób żyjących na naszym globie ziemskich Niestety ale wy wielokrotnie postąpiliście nieetycznie niekulturalnie wobec gości zagranicznych oraz mieszkańców ziemi Oświęcimskiej zwiedzając Auschwitz I oraz Auschwitz II Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Jestem niezmiernie ciekawy kto będzie wykonywał porządki w Parku Pokoju Pilnie was obserwuję Pewna część osób narodowości żydowskiej niezbyt chętnie garnie się do pracy porządkowych nawet po sobie . Zła opinia krąży co do was co do kultury higieny ciała waszego zachowania na terenie Oświęcimia . Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Jak człowiek wie mało na temat historii Getta w Sosnowcu Wiem natomiast gdzie Świadkowie Jehowi w Sosnowcu posiadają piękną wspaniała posiadłość Wspaniałe miejsce do modlitwy oraz wypoczynku pośród wielu krzewów kwiatów i innej roślinności Byłem zauroczony oraz szczęśliwy że dane mi było spacerować i widzieć wielkie dzieło powstałe z rąk ludzkich oraz niezbędnych urządzeń maszyn Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Ja natomiast widziałem wspaniałe Parki na zdjęciach gdzie Matka Boża spacerowała razem z aniołkami pośród natury przyrody . Któż by nie chciał dostąpić tego zaszczytu po swojej śmierci aby wypoczywać spacerować . Natomiast Diabły będą ciężko pracować na rzecz Aniołów Za życia luksus oraz po śmierci luksus dobrobyt drodzy bracia i siostry ? Sprawiedliwości stanie się zadość po każdej osobie zmarłej w postaci nagrody Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Gdy się człowiek spieszy to się Diabeł cieszy Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Wiem droga siostro lub bracie że masz zamiar w przyszłości zostać osobą jeszcze więcej sławniejszą Muszę Cię pouczyć abyś w przyszłości opisywał dokładniej i rzetelniej Błąd popełniłeś nie informując zainteresowane osoby że również należy dopisać następujące wyrazy Synagoga Chwera Lomdej Misznajot Więcej pracy mniej lenistwa ze strony osoby informującej zainteresowane strony Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Niestety ale ze studentami medycyny w tajny sposób go przechytrzyliśmy Studenci byli mi wdzięczni że zaliczyli egzaminy Zaproponowali mi pójście do sklepu celem zakupu mi bezpłatnie moich ulubionych przysmaków Ja szczęśliwy że nie muszę jeść parę dni kolacji od salowej oszustki Wszystkich pacjentów oszukiwała na wędlinach Jak tylko zobaczyłem jej twarz zrozumiałem że mam do czynienia z drugą Słowikową Natomiast lekarzowi dyżurnemu wręczała niesamowitą ilość kolacji kosztem pacjentów Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Wiadoma sprawa są dobrzy ludzie oraz ludzie bardzo zachłanni co do pieniędzy Znałem wybitną osobę że świata medycznego pochodzenia żydowskiego Niestety po długiej styczności między innymi z nim doszedłem do wniosków że poziom inteligencki jest bardzo niski Niestety ale pod koniec swojego życia został ukarany w bardzo mocny sposób z punktu medycznego Bardzo cierpiał umierając w bardzo bolesnych męczarniach Pamiętam że jego nazwisko wymieniłem przy Auschwitz I z bardzo ważną osobistością pochodzenia żydowskiego Znał go dobrze ale nie został przez nikogo poinformowany że ta osoba zmarła Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Pamiętam księdza który wizytując moje mieszkanie był zafascynowany taką dużą ilością materiałów prasowych książkowych na temat między innymi Synagogi Żydowskiej Ale ten właśnie ksiądz posiadał jeszcze dodatkowo tytuł naukowy z zakresu teologii Byłem zaskoczony gdyż wiele ważnych nazwisk osób narodowości Żydowskiej dobrze pamiętał nawet wiedział jakie obecnie piastują ważne stanowiska w wiadomym mi miejscu Z poważaniem Jerzy W

S
Smutek

Jestem na bieżąco między innymi historii Synagogi Żydowskiej Dziękuję osobom które nie umieją prawidłowo spożytkować niektóre książki które przynoszą w wiadome mi miejsce celem wyzbycia się z domów historii miasta Oświęcimia Ja bynajmniej spożytkuję tę książki między innymi wręczając je znowu innym mądrym wykształconym osobom . Które nie mają zaników pamięci lub innych chorób czaszki Z poważaniem Jerzy W

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3